Likwidacja firmy a konsekwencje podatkowe

Likwidując działalność gospodarczą prowadzoną jako osoba fizyczna przedsiębiorca musi wykonać szereg kroków. W pierwszej kolejności złożyć wniosek o wykreślenie wpisu w CEIDG. Musi również sporządzić spisu z natury i wykaz składników majątku. Jakie rodzi to konsekwencje podatkowe w kontekście podatku dochodowego i w zakresie podatku VAT?

Wykreślenie z ewidencji
Przedsiębiorca ma 7 dni od dnia trwałego zaprzestania prowadzenia działalności na złożenie formularza CEIDG-1, aby poinformować o zaprzestaniu prowadzenia działalności. We wniosku w polu 01 należy zakreślić punkt – wniosek o wykreślenie wpisu w CEIDG. Centralna Ewidencja przekaże informację dotyczącą likwidacji zarówno do ZUS, jak i do Urzędu Skarbowego czy GUS. Jeżeli przedsiębiorca prowadzi jednoosobową działalność i nie ma zatrudnionych pracowników, to w takim przypadku składa do ZUS wypełniony formularz ZUS ZWUA o wyrejestrowanie z ZUS.

Likwidacja działalności czynnego podatnika VAT
Przedsiębiorca, który chce zlikwidować firmę, a jest czynnym podatnikiem VAT musi dokonać wyceny składników majątku oraz sporządzić spis z natury. Te ewidencje wykonuje się dla dwóch celów: podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku VAT.

PIT – wykaz składników majątku (dobra materialne i niematerialne) będzie stanowił podstawę do zamknięcia KPiR. Dodatkowo dokonuje się spisu z natury, czyli wykazu towarów i materiałów znajdujących się na stanie na dzień likwidacji. Spis z natury to forma remanentu, który pozwala ustalić wysokości dochodu, od którego prowadzący działalność odprowadzał zaliczki na poczet podatku dochodowego. Wycenę majątku należy złożyć w urzędzie skarbowym.

VAT – spis z natury, podobnie jak w przypadku PIT, który oprócz towarów będzie zawierał: środki trwałe, wyposażenie, oraz grunty i energię, jeśli podatnik był do nich uprawniony. Wykaz musi jednak obejmować tylko te składniki majątku, od których przedsiębiorca miał prawo obniżenia podatku należnego o wysokość kwoty podatku naliczonego. Informacje o spisie z natury i wartość podatku należnego należy złożyć na ostatniej deklaracji podatkowej, miesięcznej lub kwartalnej w zależności od sposobu rozliczania się z urzędem skarbowym.

Obliczenie podatku VAT
Obliczenie podatku VAT przy likwidacji  najlepiej powierzyć do biura rachunkowego – wtedy cała procedura przebiega szybko i sprawnie. Jeśli przedsiębiorca w trakcie działalności dokonywał odliczeń podatku VAT, a spis z natury wykaże składniki majątku podlegające opodatkowaniu to przy likwidacji przedsiębiorca będzie musiał zwrócić odliczany wcześniej podatek VAT. Podatek będzie niższy niż wcześniejsze odliczenia ponieważ oblicza się go od wartości rynkowej, a nie cen po jakich majątek i jego składniki były nabywane. Jeśli składniki majątku nie mają żadnej wartości wówczas przedsiębiorcę
ominie konieczność zapłaty podatku VAT.

Jeśli podatnik miał środki trwałe, które są całkowicie zamortyzowana to dla obliczenia podatku VAT nie mają wartości zerowej. W takich przypadkach przyjmuje się ich wartość rynkową. Czynny podatnik VAT w przypadku likwidacji firmy musi powiadomić urząd skarbowy o zaprzestaniu działalności podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT. W tym przypadku trzeba rozliczyć podatek VAT ostatnią deklaracją podatkową wraz ze spisem z natury, którą trzeba złożyć do 25 dnia miesiąca następującego po bieżącym okresie rozliczeniowym.

Rozliczenie podatku dochodowego
Efektem likwidacji działalności gospodarczej jest również to, że majątek firmowy przedsiębiorcy staje się jego majątkiem prywatnym. To oznacza, że przedsiębiorca nie musi zapłacić podatku dochodowego. Jednak jeśli zdecyduje się sprzedać składniki majątku firmie/osobie trzeciej po likwidacji, to w efekcie sprzedaży może powstać przychód z działalności gospodarczej nawet wówczas, gdy jest ona już zlikwidowana i podatek trzeba będzie zapłać.

Taka sytuacja ma miejsce, gdy sprzedaż majątku nastąpi w ciągu 6 lat liczonych od pierwszego dnia miesiąca po miesiącu, w którym nastąpiła likwidacja. Po 6 latach podatek po stronie sprzedającego nie zostanie naliczony, a po stronie kupującego nie powstanie podatek od czynności cywilnoprawnych (nie dotyczy wykupu nieruchomości).

Jeśli przedsiębiorca korzystał z kas fiskalnych do ewidencji sprzedaży, to w momencie likwidacji przedsiębiorstwa trzeba powiadomić o tym pracownika urzędu skarbowego i rozliczyć kasę fiskalną. Taką kasę można sprzedać, aby odzyskać część zainwestowanych w nią środków, jednak jeśli przedsiębiorca przy zakupie kasy skorzystał z ulgi z urzędu skarbowego i nie minęły od tego czasu 3 lata, to całą ulgę będzie musiał zwrócić.

Pomimo likwidacji firmy przedsiębiorca jest zobowiązany do przechowywania firmowej dokumentacji przez okres 5 lat (liczone od końca roku, w którym został wystawiony dokument np. rachunek czy faktura). Dokumentację należy przechowywać przez tak długi czas ponieważ urząd skarbowy może skontrolować przedsiębiorcę, który zlikwidował działalność, zwłaszcza gdy był czynnym podatnikiem VAT i ubiegał się o zwrot nadpłaconego podatku VAT.